หกเรื่องลับกับ "ต่อมไร้ท่อ"

สมดุลกาย สมดุลจิต

คนเรามีต่อมในร่างกายเยอะครับ อย่างน้อยก็ "ต่อมขี้สงสัย" ละครับ ที่ทำให้เราสนใจใคร่รู้ในเรื่องสุขภาพของมนุษย์

ลำพังแค่ในตัวเราก็เป็นเรื่องลึกลับแล้วไม่ต้องออกไปไกลถึงนอกโลกต่างดาวเลย อยู่เฉยๆแล้วพิจารณาแต่ละอวัยวะในตัวให้ถี่ถ้วนก็ได้ความรู้ใหม่อีกมาก คนที่มีความถี่ถ้วนช่างสังเกตจะเห็นว่าตัวเราคล้ายกับเครื่องจักรพิเศษที่มีปุ่มกดเฉพาะเยอะแยะมากมาย ประเดี๋ยวปุ่มนั้นทำงาน ประเดี๋ยวปุ่มนี้ก็ปิดไป หรือบ้างก็กลายเป็นปุ่มที่เปลี่ยนชีวิตให้เราเลยก็มี เช่น พอถึงวัยหนึ่งปุ่มความเด็กก็จะหยุดลง กลายเป็นปุ่มผู้ใหญ่ทำงาน

เกิดการเข้าโหมดใหม่ของชีวิต

แต่ถ้าปุ่มไหนวิปริตก็จะทำให้เข้าโหมดผิดได้ กลายเป็นชีวิตกะพร่องกะแพร่ง ป่วยเป็นโรคไม่สบายไป อย่างในคนที่ปุ่มการเผาผลาญทำงานดี ต่อมที่คอหอยที่เรียกว่าไทรอยด์นั้นสร้างฮอร์โมนมากจนเกินไปก็ทำให้เกิดอาการเป็นพิษได้

นี่คือตัวอย่างปุ่ม หรือ "ต่อม" ที่ทำหน้าที่คุมสมดุลในตัวเราให้สุขภาพเรากลมกล่อมกำลังดี ไม่ขึ้นเขาลงห้วยเกินไปนัก แต่ละต่อมจะมีหน้าที่เฉพาะของมันไป

บางต่อมมีการปล่อยเคมีร่าเริงให้ร่างกายมีพลัง

บางต่อมปล่อยเคมีคุมความหวาน

ต่อมที่ว่านี้มีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า "ต่อมไร้ท่อ (Endocrine gland)" ซึ่งจะขอเรียกง่ายๆว่า ต่อมที่ช่วยปรุงสุขภาพให้ดีมีความกลมกล่อมทุกระบบแล้วกันครับ โดยตัวอย่างต่อมที่ว่า คือต่อมใต้สมอง ต่อมไทรอยด์ ต่อมหมวกไต เป็นต้น ส่วนต่อมที่ใหญ่ที่สุดคือ "ต่อมเส้นเลือด" ครับ มันบุอยู่ในผนังหลอดเลือดทั้งมวลในร่างกายคน มันจะทำหน้าที่ร่วมกับต่อมอื่นๆ

ส่งผลให้เกิดความสุขตั้งแต่หัวจรดเท้า

6 ต่อมสุขภาพที่ควรทราบ

ได้กระตุ้นต่อมสงสัยมามากแล้ว ถึงเวลาฉายหนังตัวอย่างเสียทีครับ นั่นคือท่านที่มีปัญหาสุขภาพเรื้อรังอาจเกิดจากความผิดปกติของต่อมใดต่อมหนึ่งในร่างกายได้ ซึ่งถ้าจับผู้ร้ายถูกตัวแล้วต่อมนั้นได้รับการรักษาก็จะทำให้อาการดีขึ้นได้ มาลองไล่ดูเป็นรายต่อมไปครับ

1. ต่อมแก่ ได้แก่ ต่อมไทรอยด์ อย่าเพิ่งตกใจไปครับ ไทรอยด์เป็นต่อมที่ช่วยในเรื่องสมดุลสุขภาพก็จริง แต่ถ้าในแง่ที่มันเสียสมดุลไปเองจะทำให้ "แก่" ได้ง่ายและเร็วครับ ไม่ว่าจะไทรอยด์เป็นพิษหรือไทรอยด์ขี้เกียจทำงานก็ตาม คนไข้จะมีอาการแก่ทรุดโทรมลงได้ในชั่วลัดนิ้วมือทีเดียว นอกจากนั้นยังมีต่อมใหม่ที่เรียกว่า "ต่อมพุงกะทิ (Fat cell)" คืออณูไขมันที่เก็บอยู่ในกายเรามีหน้าที่เป็นต่อมไร้ท่อช่วยปิด-เปิดอาการหิวหรืออิ่มได้ด้วย ช่วยทำให้ร่างกายรุ่งหรือร่วงก็ขึ้นกับต่อมนี้เช่นกันครับ

2. ต่อมหนุ่มสาว ต่อมนี้มีชื่อเป็นมงคลครับ ยิ่งถ้าเรารู้ตัวตนมันก็จะยิ่งมีประโยชน์มาก โดยต่อมที่ทำหน้าที่นี้มีเยอะครับ แต่หลักๆ ก็คือต่อมใต้สมองกับต่อมหมวกไต ที่ช่วยๆกันถ้ามันเสื่อมลงไปแล้วเจ้าของต่อมจะมีอาการ "หมดไฟ" ไม่อยากทำอะไรไปทุกๆเรื่องครับ

3. ต่อมประสาท ต่อมนี้มีอยู่ที่สมองเป็นหลัก (Neuroendocrine gland) คอยคุมความสมดุลของต่อมไร้ท่ออื่นที่เป็นบริวาร ถ้าเกิดการเสื่อมไปจะทำให้ร่างกายแก่โทรมได้เร็ว สมองจะคุมกายไม่ค่อยอยู่ จนในยุคหนึ่งถึงขนาดตั้งทฤษฏีแก่ว่าเกิดจากต่อมนี้เสื่อมไปเป็นหลักครับ (Neuroendocrine theory)

4. ต่อมหวาน ต่อมนี้มีอยู่ทั้งที่สมอง ตับอ่อนและกล้ามเนื้อครับ ทำหน้าที่ทั้งควบคุมความหวาน ทำให้ไม่ติดหวานและป้องกันอาการ "หวานประหาร" เพราะความหวานเป็นพิษต่อร่างกายมากมายครับ การได้รับหวานไม่ว่าจะหวานแท้หรือหวานเทียมจะทำให้เกิดอาการ "ติดหวาน" ได้ เป็นภัยต่อต่อมนี้มาก

5. ต่อมเพศ สร้างเคมีที่ทำให้ร่างกายกระชุ่มกระชวยโดยต่อมที่ว่านี้มีอยู่ที่อัณฑะ รังไข่ และต่อมใต้สมองเป็นหลักครับ ผู้ที่มีความรู้สึกว่าร่างกายไม่แข็งแรงเท่าที่ควร ควรต้องโฟกัสดูที่ต่อมเหล่านี้เป็นสำคัญ ต่อมนี้ใช้ไขมัน "โคเลสเตอรอล" ในการสร้างเคมีเพศออกมา ดังนั้น ผู้ที่มีไขมันในเลือดต่ำไปไม่ใช่ดีนะครับ

6. ต่อมหลอดเลือด (Endothelium) ถือเป็นต่อม "ใหม่" และ "ใหญ่" ที่สุดเท่าที่นักวิทยาศาสตร์ได้รู้จักกันมา ช่วยสร้างเคมีออกมาคุมการยืดหดตัวของเส้นเลือดน้อยใหญ่ทั่วร่างกาย ที่ไหนมีหลอดเลือดไม่ว่าเล็กเพียงใดที่นั่นก็ต้องมีต่อมนี้คุมอยู่ ดูแลต่อมไม่ดีจะกลายเป็นอัมพาตหรือโรคหัวใจได้ครับ

ที่เล่ามาจนเมื่อยต่อม เอ๊ย...หมดทุกต่อมนี้ต่อมที่อยากเน้นที่สุดคือต่อมสุดท้ายครับ ด้วยต่อมนี้เป็นต่อมล่าสุดที่ค้นพบกันมา และเชื่อว่ามีความสำคัญมากกว่าต่อมอื่นๆด้วย เรียกว่าเป็นระดับ "บร๊ะเจ้าต่อม" ว่างั้นเถอะ

มีบร๊ะลานุภพมาก!

เพราะถ้าต่อมหลอดเลือดนี้ผิดปกติไป (Endothelial dysfunction) จะทำให้เกิดโรคอย่างความดันโลหิตสูง เบาหวาน และการคุมดุลยภาพในร่างกายจะแปรปรวนไปจนเกิดโรคภัยอื่นอีกมาก อย่าง เมตาโบลิกซินโดรม หรือโรคอ้วนลงพุงมรณะก็ใช่ ในคนที่ลงพุงจะไปทำลายต่อมนี้ค่อนข้างหนักมือหน่อยครับ หากท่านอยากรู้สารทุกข์สุกดิบของประดาต่อมในร่างกายก็มีวิธีง่ายๆอยู่นั่น คือการตรวจดูฮอร์โมนที่ออกมาจากต่อมก็จะพอบอกได้

ในทางเวชศาสตร์อายุรวัฒน์ มีการตรวจการทำงานของต่อมเจ้าปัญหาที่ว่านี้ โดยตรวจจากเลือดและปัสสาวะครับ เป็นการตรวจพิเศษ ประกอบด้วยโกร๊ทฮอร์โมน ฮอร์โมนต่อมหมวกไต ฮอร์โมนเครียด ฮอร์โมนแก่และฮอร์โมนอื่นๆอีกมาก เหมาะสำหรับผู้ที่อยากรู้ว่าอาการเจ็บป่วยไม่สบายที่เป็นอยู่มีผู้ร้ายมาจากต่อมไร้ท่อหรือไม่

จะได้แก้ถูกจุดครับ