เที่ยวสุดมัน เมืองสวรรค์ ผจญภัย

ท่องเที่ยวทั่วไทย

3. เกิดอาการงอแงเอาแต่ใจขึ้นมา ก็เพราะด้วยเป็นวันสุดท้ายในการ "ท่องเที่ยวทั่วไทย" ของผม ภายใต้โครงการ "เที่ยวสุดมัน เมืองสวรรค์ ผจญภัย" อำนวยการทุกสิ่งทุกอย่างเลิศจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานนครนายก

รุ่งอรุณ...จึงกระตือรือร้นเป็นพิเศษ เพราะกะจะท่องเที่ยวทิ้งท้าย ซึ่งมีทางหลวง 33 เชื่อมมาสู่จังหวัดสระแก้ว ระยะทางประมาณ 256 กิโลเมตร

คำขวัญจังหวัดสระแก้วว่า ชายแดนเบื้องบูรพา ป่างามน้ำตกสวย มากด้วยรอยอารยธรรมโบราณ ย่านการค้าไทย-เขมร เลยอยากไปเที่ยวตามนั้น

จังหวัดสระแก้ว...อยู่ติดชายแดนด้านตะวันออก

ป่างามน้ำตกสวย...น้ำตกปางสีดา แหล่งดูผีเสื้อ

อารยธรรมโบราณ...ชื่นชมปราสาทสด๊กก๊อกธม

ย่านการค้าไทย-เขมร...โรงเกลือ ประตูอินโดจีน

นี่คือ...โปรแกรมตั้งไว้คร่าวๆในระหว่างเดินทาง

จังหวัดสระแก้ว...แต่ดังเดิมนั้น มีฐานะเป็นเมืองบริวารของปราจีนบุรี ต่อมา พ.ศ.2476 มีการยกเลิกระบบเทศาภิบาล ปราจีนบุรี...จึงได้ยกฐานะขึ้นเป็นจังหวัด โดยที่มีตำบลสระแก้ว มาตั้งเป็นด่านตรวจคนและสินค้าเข้า-ออก จวบจนกระทั่งเมื่อ พ.ศ.2452 มีการยกฐานะให้เป็นกิ่งอำเภอสระแก้ว และได้มาเป็นอำเภอสระแก้ว เมื่อ พ.ศ.2501 กระทั้งในวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2536 ได้ถูกประกาศขึ้นมา ให้เป็นจังหวัดสระแก้ว อย่างเป็นทางการ

ส่วนที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ จังหวัดสระแก้ว...ยังเป็นส่วนหนึ่งในมรดกโลกทางธรรมชาติผืนป่าดงพญาเย็น ได้แก่ อุทยานแห่งชาติปางสีดา และอุทยานแห่งชาติตาพระยา โดยที่อุทยานแห่งชาติปางสีดา ก็เป็นจุดหมายที่เที่ยวของเรา

บนเนื้อที่ราว 844 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 527,500 ไร่ ได้มีการประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติปางสีดา เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2525 และอีกหนึ่งจุดท่องเที่ยว น่าสนใจสำหรับเรา คือ น้ำตกปางสีดา อยู่ห่างจากอุทยานฯเพียง 800 เมตร

ถึงน้ำตกแล้ว เสียงพี่ทีมงาน ททท. เอ่ยทักขึ้นมา

เดินห่างลานจอด เสียงน้ำตก ก็เอ่ยขึ้นทักมาบ้าง

ก้าวเดินลงตามทางบันไดปูน ที่ลัดเลี้ยวหลบตามแมกไม้ เป็นการปรับภูมิทัศน์ใหม่ ที่ให้มีความสอดคล้อง กับที่เป็นอยู่ของธรรมชาติอันรื่นรมย์

ผมมาถึงก็ยืนสูดอากาศบริสุทธิ์ ตรงที่สร้างเป็นศาลานั่งเล่น จะว่าไป...ทั้งเส้นทางที่ให้เดินสะดวกขึ้น หรือศาลาให้นั่งพักผ่อน ก็ได้ดูกลมกลืนดี

ตรงลานหินกว้าง มีแอ่งน้ำใสเย็น ที่ไหลตกลงมา จากหน้าผาหิน 3 ชั้น ในความสูงราว 10 เมตร ช่วงนี้...แม้ช่วงปลายฤดูฝน น้ำก็ไหลแผ่เต็มลาน

อยากลงสัมผัสกับสายน้ำ ที่ไหลมายวนยั่วใจ

เวลาก็มิอำนวยเช่นเคย จึงสัมผัสแค่ปลายเท้า

ใจ...อยากอยู่ต่ออีก แต่เท้า...จำต้องก้าวจาก

ระหว่างออกมาจากน้ำตก ก็ให้อาลัยอาวรณ์ได้พักเดียว เพราะได้รู้ล่วงหน้ามาว่า เราจะได้ไปสบตากับผีเสื้อ ณ เมืองผีเสื้อแห่งผืนป่าตะวันออก

ด้วยป่าที่มีความอุดมสมบูรณ์ ภายในอุทยานแห่งชาติปางสีดา จึงได้กลายเป็นแหล่งอาศัยของผีเสื้อ ซึ่งมีทั้งปริมาณและสายพันธุ์ที่หลากหลาย

สำหรับวงจรชีวิตผีเสื้อ ที่เริ่มออกจากดักแด้มา ก็พร้อมที่จะผสมพันธุ์ เมื่อผีเสื้อเพศเมียรับน้ำเชื้อแล้ว จะบินหาที่เหมาะแก่การวางไข่ วางไข่ได้ประมาณ 3-5 วัน ออกมาจากไข่เป็นตัวหนอน โดยมีอาหารมื้อแรก คือ เปลือกไข่ที่เคยหุ้ม จากนั้นกินใบไม้จำนวนมาก แล้วลอกคราบ 4 ครั้ง ใช้ระยะเวลา 7-14 วัน ก่อนกลายสภาพเป็นดักแด้ ระยะเวลาเพิ่มอีก 7-15 วัน กระทั่งถึงเช้ามืดหรือก่อนสว่าง ผีเสื้อจะออกมาจากดักแด้ พร้อมคลี่ปีกที่ม้วนพับออกมา รวมถึงฉีดของเหลวเข้าเส้นปีก แล้วรอคอยให้ปีกแห้งแข็งแรง ก่อนโบยบินไปได้เสรี

เห็นว่า...ได้มีการสำรวจเพียงบางจุด ที่พอจะเข้าไปถึงได้ ในระยะเวลา 5 ปี ถึง พ.ศ.2550 พบผีเสื้อกลางวันไม่น้อยกว่า 400 ชนิด โดยปลายฤดูร้อนก่อนเข้าฤดูฝน ช่วงประมาณปลายเดือนเมษายนถึงเดือนกรกฎาคม จะพบผีเสื้อจำนวนมาก ที่พากันบินร่อนออกมาทักทาย โดยมีแหล่งดูผีเสื้อที่น่าสนใจ 5 จุด คือ ศูนย์บริการนักท่องเที่ยว น้ำตกปางสีดา น้ำตกลานหินดาด หน่วยพิทักษ์อุทยานฯ ปด. 5 (ห้วยน้ำเย็น) และแหล่งน้ำซับ กม.26

เหตุปัจจัยที่ทำให้พบผีเสื้อได้มากและหลากชนิด ซึ่งตามคู่มือกิจกรรมดูผีเสื้อ ได้ระบุไว้ว่า 1. ฤดูกาล ควรจะเป็นต้นฤดูฝน หรือช่วงที่ฝนตกลงมา ให้ความชุ่มฉ่ำระยะหนึ่ง 2. แสงแดด บรรดาผีเสื้อจะชอบอาบแดดยามเช้า พอสายๆหน่อยแดดเริ่มแรง เหล่าผีเสื้อก็จะเข้าหลบไปอยู่ในป่า 3. ความชุ่มชื้น โดยผีเสื้อส่วนมากแล้ว มักชอบความชุ่มฉ่ำ ที่อยู่ตามชายป่าหรือริมห้วยน้ำ และ 4. ภูมิประเทศ หากเป็นบริเวณลานหิน จะได้พบผีเสื้อจรกาตัวสีดำ หรือผีเสื้อหนอนใบรัก แต่พวกผีเสื้อหางติ่ง ผีเสื้อดอกกะหล่ำ หรือผีเสื้อสีน้ำเงินตัวเล็ก บ้างก็ชอบหากินตามโป่งทราย หรือริมชายน้ำ ส่วนผีเสื้อขาหน้าพู่ ชอบออกหากินเป็นอิสระ

ขณะที่กลุ่มผีเสื้อสีน้ำเงิน อาศัยอยู่ตามดงไม้ ถ้าตามใต้ต้นมะม่วง ขนุน หรือต้นไทร จะพบผีเสื้อกลุ่มบารอน ไวท์เคาน์ อาชดุ๊ด มักชอบกินผลไม้ที่เน่าเสีย และผีเสื้อกลุ่มบินเร็ว ชอบเกาะตามใบไม้ ริมทางเดินป่า เพื่อกินมูลนกที่ติดอยู่ตามใบไม้

เพื่อให้กิจกรรมการดูผีเสื้อ เป็นไปด้วยความเพลิดเพลิน จึงมีการล่อให้ผีเสื้อออกมาเร็วขึ้น โดยใช้วัสดุที่หาได้ง่ายๆ อย่างเช่นดอกไม้ น้ำผลไม้เน่า สิ่งที่เน่าเปื่อย...ไม่ว่าจะเป็นปลาเน่า ปูเน่า กะปิ หรือปลาร้า กระทั่งน้ำปัสสาวะ และเหงื่อก็ใช้ได้

ตามที่...ทุ่งหญ้า ลานหิน ดินโป่ง หรือโถงป่า

ก็ว่ากันว่า...เป็นแหล่งอาศัยหากินของผีเสื้อ

ตามทุ่งหญ้ากว้าง มักพบ...ผีเสื้อหนอนคูน ผีเสื้อเณร ผีเสื้อหนอนใบกุ่ม ส่วนที่มารวมกลุ่มแถวลานหิน จะพบ...ผีเสื้อจรกา ผีเสื้ออไซเรี่ยน ผีเสื้อช่างร่อน ขณะที่โป่งดินชื้น มักเห็น...ผีเสื้อหนอนจำปี ผีเสื้อหางดาบ ผีเสื้อหางติ่งปารีส และผืนป่าเสมือนห้องโถง ที่มีอยู่ตามธรรมชาติ จะเห็น...ผีเสื้อตาแมวม่วง ผีเสื้อเคาน์ ผีเสื้อสกุลบารอน

ผม...สงบเงียบ นิ่งเฉย ผีเสื้อก็บินร่อนอยู่ใกล้

เพื่อนๆ...พลุกพล่าน แมลงวันยังไม่มาอยู่ใกล้

เราใช้เวลากันอยู่นานมาก กับการได้สบตาผีเสื้อเพียงแค่คืบ ดีว่า...ยังได้มีความคิดแวบหนึ่ง ที่ให้ผมนึกขึ้นมาว่า ยังมีโปรแกรมเที่ยวที่อื่นอีก

ณ บ้านหนองเสม็ด ตำบลโคกสูง อำเภอโคกสูง เรามีเป้าหมายอยู่ตรงที่ ปราสาทสด๊กก๊อกธม เป็นโบราณสถานที่สำคัญของจังหวัดสระแก้ว

การเดินทางโดยทางหลวง 348 ระยะทาง 23.8 กิโลเมตร พอได้มาถึง อบต.หนองแวงทางซ้ายมือ ให้เลี้ยวขวาเข้าไป 8 กิโลเมตร ถึงสามแยกวัดหนองเสม็ด เลี้ยวซ้ายตามทางแยก ประมาณ 2 กิโลเมตร และเลี้ยวขวาอีก 2.6 กิโลเมตร...ก็ถึงแล้ว

สด๊กก๊อกธม...กลุ่มอาคารก่อสร้างด้วยหินทรายและศิลาแลง หันหน้าทางทิศตะวันออก อันเป็นที่ตั้งของบารายหรืออ่างเก็บน้ำ รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาดใหญ่ ผ่านอาคารโคปุระตะวันออกชั้นในเข้าไป จะได้พบกับลานปูนศิลาแลง มีปราสาทประธาน ตั้งอยู่ตรงกลางพื้นที่ เป็นอาคารก่อด้วยหินทรายสีขาว ตั้งอยู่บนฐานศิลาแลงขนาดใหญ่

จากการสำรวจวัดขนาดฐาน มีความกว้าง 10.40 เมตร สูง 10.80 เมตร ประมาณว่าเป็นห้องครรภคฤหะ ที่ใช้ประกอบพิธีกรรมเพียงห้องเดียว ส่วนฐานสูงที่เป็นศิลาแลง มีบันไดขึ้นลงอยู่ทั้ง 4 ด้าน ถัดขึ้นไปเป็นฐานหินทราย รองรับส่วนอาคารปราสาทประธาน โดยรอบมีเสาหินคล้ายเสานางเรียง แต่ขนาดเล็กกว่า ปักเรียงเป็นระยะ 16 ต้น

เราออกจากโบราณสถานขอม ที่ใหญ่ที่สุดในภาคตะวันออก แล้วก็จำใจต้องปิดหน้าการ "ท่องเที่ยวทั่วไทย" ในครั้งนี้ แต่ยังมีแถมกันอีกหน่อย ด้วยการมุ่งไปซื้อของฝากที่ ตลาดโรงเกลือ หรือเรียกกันอีกอย่างว่า ตลาดชายแดนบ้านคลองลึก

โดยเดินเข้าตลาดไป กระเป๋าสตางค์...หนักอึ้ง

พอออกจากตลาดมา ข้าวของฝาก...ก็หนักอึ้ง