ซารุโบโบะ...เจ้าลูกลิงนำโชค

ภูมิปัญญาของชาวเกียวโตน้อย
โน้ตบุ๊ค

คอลัมน์ "โน้ตบุ๊ค" ของ "บันนี่" ในปักษ์นี้ยังคงวนเวียนอยู่ในประเทศญี่ปุ่น แต่เนื่องจาก "โน้ตบุ๊ค" ไม่ใช่คอลัมน์ท่องเที่ยว "บันนี่" จึงขอนำเสนอแต่เพียงความโดดเด่นและเอกลักษณ์ของสถานที่ที่ "บันนี่" ได้ไปพบเห็น แล้วนำความน่าสนใจเหล่านั้นมาถ่ายทอดให้คุณผู้อ่านได้ทราบกัน

จาก "ชิราคาวาโกะ" มรดกโลกในปักษ์ที่แล้ว "บันนี่" ได้เดินทางไปยังเมือง "ทาคายาม่า" ที่มีฉายาว่า "Little Kyoto หรือเกียวโตน้อย" ซึ่งมีย่านเมืองเก่าที่สามารถรักษากลิ่นอายของชาวบ้านเมืองโบราณครั้งเอโดะไว้ได้มาก จนชาวญี่ปุ่นจัดอันดับให้เป็นเมืองเก่าที่สวยงามที่สุดของประเทศญี่ปุ่น ใครที่มีโอกาสได้ไปเยี่ยมเยือนเมืองนี้มาแล้ว ต้องเคยพบเห็นและรู้จักตุ๊กตาลิงไม่มีหน้า ที่มีชื่อเรียกในภาษาญี่ปุ่น "Sarububo" ซึ่งเป็นของฝากประจำเมืองทาคายาม่าที่เป็นเอกลักษณ์ประจำเมืองเก่านี้มาแต่ครั้งโบราณกาล

ในอดีตกาลนานมาแล้ว หมู่บ้านแถบนี้มีแต่ความหนาวเหน็บ ไม่สามารถจะทำการกสิกรรม เกษตรกรรมได้ในฤดูหนาว เหล่าบรรดาผู้ชายจึงเดินทางเข้าเมืองเพื่อหางานทำ ส่วนผู้หญิงอยู่บ้านเลี้ยงลูก ด้วยความยากจนพวกเขาไม่มีเงินพอที่จะซื้อของเล่นให้ลูกๆ ผู้เป็นแม่จึงต้องทำเศษผ้ามาออกแบบและตัดเย็บตุ๊กตาให้ลูกเล่นเอง นอกจากจะให้เป็นของเล่นแล้ว ยังทำขึ้นเพื่อให้เป็นเครื่องรางไว้ปกป้องลูกน้อยให้พบแต่โชคดีอีกด้วย

Sarubobo มาจากว่า SARU แปลว่า "ลิง" BoBo แปลว่า "เด็ก" ซารุโบโบะ จึงแปลว่า ลิงเด็ก หรือ "เจ้าลูกลิง" นั่นเอง นอกจากนั้นคำว่า "ซารุ" ยังเป็นคำพ้องเสียงกับความหมายมงคลอีกหลายอย่างเช่น ขจัดปัดเป่าเภทภัย หรือบ้านเรือนอุดมสมบูรณ์ ในวัยเยาว์ตั้งแต่เล็กแม่ทำตุ๊กตา "ซารุโบโบะ" ให้ลูกหลานไว้เป็นของเล่น เมื่อเติบโตขึ้น ก็ใช้เป็นเครื่องรางให้ลูกสาวได้พบคู่ครองที่ดีและมีครอบครัวที่มีความสุขอีกด้วย

เหตุใด "ซารุโบโบะ" จึงเป็นตุ๊กตาที่ไม่มีหน้า? นั่นเป็นเพราะผู้ใหญ่อยากให้เด็กๆได้จินตนาการหน้าตาของตุ๊กตาด้วยความรู้สึกของตัวเอง ถ้าเป็นเด็กดี ตุ๊กตาจะมีหน้าตาน่ารัก ถ้าโกรธ อารมณ์ไม่ดี ตุ๊กตาก็จะมีหน้าตาบูดบึ้งตามไปด้วย สำหรับผู้หญิงที่ต้องแต่งงานไปอยู่ต่างบ้านไกลๆ แม่ก็มักจะทำ "ซารุโบโบะ" ให้ลูกสาว เพื่อเวลาคิดถึงแม่จะได้จินตนาการนึกถึงใบหน้าของแม่ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านอย่างหนึ่งของสตรีชาวญี่ปุ่นตั้งแต่อดีตมาจนถึงปัจจุบัน

ลักษณะของ "ซารุโบโบะ" เป็นตุ๊กตาผ้าที่ทำขึ้นอย่างเรียบง่าย มีตัวสีแดง หัวกลมๆ ไม่ใส่รายละเอียดของใบหน้า แขนสองข้างชูขึ้น มีความหมายว่า "บันไซ" หรือ "ไชโย" นั่นเอง มีผ้าคลุมหัวและใส่เอี๊ยม ดั้งเดิมมีแต่เพียงสีแดง ปัจจุบันมีให้เลือกซื้อหลากสี หลายสไตล์ หลายขนาด ตั้งแต่ขนาดเล็กสำหรับแขวนโทรศัพท์มือถือตลอดไปจนถึงขนาดตั้งโต๊ะ

สำหรับความหมายของสีต่างๆของตุ๊กตาซารุโบโบะ มีดังนี้

  • สีแดง-โชคดีในทุกด้าน
  • สีชมพู-โชคดีด้านความรัก
  • สีเหลือง-โชคดีด้านเงินทอง
  • สีส้ม-โชคดีด้านการงาน
  • สีน้ำเงิน-โชคดีด้านการศึกษา
  • สีเขียว-ทำให้หายกังวล
  • สีม่วง-ทำให้มีอายุยืนยาว
  • สีขาว-ทำให้จิตใจสงบ เยือกเย็น
  • สีดำ-กำจัดและป้องกันสิ่งชั่วร้าย

เมื่อรู้อย่างนี้แล้ว ถ้าได้ไปเยือนเมืองทาคายาม่า ต้องไม่พลาดอุ้มเจ้าลูกลิง "ซารุโบโบะ" ติดมือกลับบ้านมาสักตัวนะคะ เพราะนอกจากจะไม่ใช่ลิงซนแล้ว ยังเป็นลิงนำโชคถึงเก้าสีเก้าอย่างอีกด้วยค่ะ!