น่าน...ในความทรงจำ และผูกพันมิรู้เลือน

ท่องเที่ยวไป...ใจเปี่ยมสุข

ตอนที่ 2 ย้อนรอยน่าน ครั้งสอง

ประมาณปี 2532 น้องชายย้ายไปรับราชการเป็นอัยการที่น่าน ได้ส่งเทียบชักชวนเชื้อเชิญให้เราพาพ่อและแม่ไปเที่ยว พวกเรานั่งรถทัวร์ไปน่านกัน เมื่อไปถึง น้องชายมารับและจัดวางโปรแกรมการท่องเที่ยวไว้รอท่า ครั้งนี้เรารู้จักน่าน และล้านนาตะวันออกมากขึ้นกว่าตอนไปเยือนครั้งแรก

วันแรกน้องชายพาไปเที่ยวพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จังหวัดน่าน ศาลากลางเก่าที่ประดิษฐานงาช้างดำ วัตถุมงคลคู่บ้านคู่เมืองน่าน เที่ยวชมวัดพระธาตุแช่แห้ง ซึ่งพระธาตุเป็นเจดีย์ทรงระฆัง สันนิษฐานว่าได้รับอิทธิพลจากเจดีย์พระธาตุหริภุญไชย โดยรอบองค์บุด้วยทองจังโก (ทองดอกบวบ ทองเหลืองผสมทองแดง) ทางขึ้นสู่องค์พระธาตุเป็นตัวพญานาค หน้าบันเหนือประตูทางเข้าพระวิหารเป็นปูนปั้นลายนาคเกี้ยว ซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์ของศิลปกรรมเมืองน่าน พระธาตุแช่แห้งเป็นพระธาตุประจำปีเถาะ เที่ยวชมวัดภูมินทร์ ชมวิหารจตุรมุขที่ภายในมีภาพเขียนศิลปินล้านนาเล่าเรื่องเมืองน่านในอดีตได้อย่างสนุกสนานผ่านตัวละคร ปู่ม่าน และย่าม่าน ภาพเขียนฝีมือช่างท้องถิ่นสวยงามไม่แพ้ศิลปินระดับโลกเชียวนะ...เราคิด

น้องชายพาไปเที่ยวเสาดิน และคอกเสือที่อำเภอนาน้อย ตอนไปน่านครั้งนั้น อำเภอนาน้อย น่าจะยังเป็นกิ่งอำเภออยู่ ในปีนั้นอุทยานแห่งชาติ ยอดฮิตในเขตจังหวัดน่านยังไม่เกิดเลยมั้ง!! เพราะในวันนั้น เราไม่คุ้นชื่ออุทยานแห่งชาติเหล่านี้เลย เมื่อไปค้นคว้าจึงพบว่า อุทยานฯ ดอยภูคา เพิ่งจัดตั้งเมื่อปี 2542 อุทยานฯ ขุนสถาน เพิ่งจัดตั้งเมื่อปี 2550 อุทยานฯ ศรีน่าน เพิ่งจัดตั้งเมื่อปี 2550 อุทยานฯ แม่จริม เพิ่งจัดตั้งเมื่อปี 2550 อุทยานฯ นันทบุรี ก่อตั้งเมื่อปี 2539 แต่ยังไม่ประกาศจัดตั้งอย่างเป็นทางการ

ในวันนั้นมีสถานที่ท่องเที่ยวเท่าที่รู้จักกันของน่าน เช่น เสาดินนาน้อย บ่อเกลือสินเธาว์ และ เนื่องจากน้องชายเป็นคนจัดโปรแกรมการท่องเที่ยวทั้งหมด เราจึงจำเส้นทางในครั้งนั้นไม่ค่อยได้ พอเช้าของแต่ละวัน น้องชายจะบอกเพียงว่า วันนี้จะไปไหนกัน...ก็ไปกัน วันหนึ่ง น้องชายบอกจะพาไปเที่ยว "บ่อเกลือ" เราถาม...บ่อเกลือมีอะไร?...น้องบอกว่า มีบ่อเกลือสินเธาว์ โบราณบนภูเขา ตั้งอยู่ที่อำเภอบ่อเกลือ อยู่บนเขาไกลโพ้น เราบอก...โห!! ขับรถไปไกลขนาดนั้นนะ ทางก็ไม่ดี อย่าลืมว่ายุคนั้น...คือ พ.ศ.2532 ซึ่งน่านเพิ่งเปิดพื้นที่หลังจากการสู้รบติดต่อกันนานปีได้ไม่นาน การคมนาคมระหว่างอำเภอยังไม่ได้รับการพัฒนามากนัก ระยะทางจากอำเภอเมืองน่าน ไปอำเภอบ่อเกลือ ไกลถึง 85 กิโลเมตร โหดพอสมควรสำหรับการขับรถบนภูเขาคดเคี้ยว ถนนแคบ และไม่ได้มีสภาพดีเหมือนในปัจจุบัน ถ้าหากที่นั่นมีแค่บ่อเกลือสินเธาว์ โบราณบนภูเขา...อย่าไปดีกว่า เราใช้สิทธิ์ความเป็นพี่สาว...ฟันธง ไปเที่ยวที่อื่นใกล้ๆ และเส้นทางดี ดีกว่า เป็นอันว่า...วันนั้น...ไปเที่ยวเสาดิน และคอกเสือที่อำเภอนาน้อย ระยะทาง 58 กิโลเมตร ปัจจุบันเสาดิน และคอกเสือตั้งอยู่ในเขตอุทยานฯ ศรีน่าน ซึ่งเพิ่งจัดตั้งเมื่อปี 2550 มีพื้นที่ครอบคลุม อำเภอนาหมื่น อำเภอนาน้อย อำเภอเวียงสา ไปจนบรรจบอ่างเก็บน้ำสิริกิติ์ เสาดินนาน้อย (ฮ่อมจ๊อม) และคอกเสือ มีลักษณะแปลกตาคล้าย "แพะเมืองผี" ที่จังหวัดแพร่

จากนั้นน้องชายพาไปกินข้าวเที่ยงที่ "ปากนาย" ซึ่งเดิมเป็นหมู่บ้านริมแม่น้ำน่าน หลังการสร้างเขื่อนสิริกิติ์ หมู่บ้านปากนาย ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของอ่างเก็บน้ำเหนือเขื่อน ซึ่งมีลักษณะเหมือนทะเลสาบขนาดใหญ่ โอบล้อมด้วยทิวเขาเขียวขจี ชาวบ้านปากนายประกอบอาชีพประมง มีแพอาหารให้เลือกชิมปลาจากเขื่อน เช่น ปลากด ปลาบู่ ปลาคัง ปลาแรด ปลาทับทิม เป็นต้น

นั่นเป็น "น่าน" ครั้งที่ 2 สำหรับเรา และครั้งนี้ เราก็ยังไม่รู้จักน่านเพียงพอ..."น่าน"...เปรียบเหมือนสาวเจ้าเสน่ห์ไร้เดียงสา ที่มีความงามลึกลับ เป็นมนต์ขลังชวนติดตาม จนต้องมี "น่าน ครั้งที่ 3" "น่าน ครั้งที่ 4" และ "น่าน ครั้งที่ 5"