"สุโขทัย"...รุ่งอรุณแห่งความสุข

หญิงไทยรายงาน

สุโขทัย... "มรดกโลกล้ำเลิศ กำเนิดลายสือไทย เล่นไฟลอยกระทง ดำรงพุทธศาสนา งามตาผ้าตีนจก สังคโลกทองโบราณ สักการะแม่ย่าพ่อขุน รุ่งอรุณแห่งความสุข" ราชธานีแห่งแรกของชาติไทยเมื่อกว่า 700 ปี อาณาจักรต้นกำเนิดแห่งศิลปะ อุดมด้วยเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม รวมถึงประเพณีอันล้ำค่าที่ควรสืบทอด อีกทั้งเป็นมรดกโลกอาเซียนที่โดดเด่น อย่างอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย

ดังนั้น ระหว่างปี 2556-2557 ทางจังหวัดสุโขทัย จึงส่งเสริมให้เป็นปีแห่งการท่องเที่ยว ซึ่งเป็นหนึ่งในนโยบายแผนพัฒนา เพื่อผลักดันให้รู้จักในมุมมองที่ต่างออกไป จากเดิมที่นักท่องเที่ยวโดยเฉพาะชาวไทย มักจะมาเยี่ยมเยียนกันในช่วงเทศกาลเท่านั้น ทว่าในความเป็นจริงของทางจังหวัดสุโขทัย ได้มีความเพียบพร้อมด้านแหล่งท่องเที่ยว ที่ล้วนแต่มีมนต์เสน่ห์อันหลากหลาย ของแง่มุมที่เป็นแหล่งอารยธรรมของไทย โดยผู้ว่าราชการจังหวัดสุโขทัย สุมิตรา ศรีสมบัติ ถือเป็นเป้าหมายหลักสำคัญ ของการพัฒนาด้านการท่องเที่ยวของจังหวัดสุโขทัย คือต้องการให้เป็นเมืองการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน ที่มีความโดดเด่นในเรื่องแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรม ด้วยมีแหล่งอารยธรรมทางประวัติศาสตร์ถึง 2 เมืองมรดกโลก อีกแนวทางหนึ่งที่จังหวัดต้องการผลักดัน คือพยายามให้เป็นศูนย์กลางเมืองมรดกโลกของอาเซียน เพราะจังหวัดสุโขทัยเป็นที่ตั้งของจุดเริ่มต้น ในการท่องเที่ยวเมืองมรดกโลกในอาเซียน

โดยที่นักท่องเที่ยวจะเริ่มต้นการสัญจร ด้วยการชมต้นกำเนิดแห่งราชอาณาจักรไทย อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร ก่อนที่จะเชื่อมต่อไปยังเมืองพุกาม หลวงพระบาง วัดพูเมืองจำปาสัก และฮอยอัน รวมไปถึงเมืองอื่นๆของประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งการที่จะทำให้เกิดเป็นรูปธรรมได้นั้น ทางจังหวัดสุโขทัยและการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) จะต้องผลักดันความร่วมมือด้านการท่องเที่ยว กับกลุ่มสมาชิกในประเทศอาเซียน หรือทำการตลาดกับบริษัทนำเที่ยวต่างๆ ทั้งในเอเชียและกลุ่มประเทศแถบตะวันตก รวมถึงการจัดแพ็คเกจส่งเสริมการท่องเที่ยว และการจัดแฟมทริปให้กับบริษัทนำเที่ยว และกลุ่มผู้แทนประเทศต่างๆให้มากขึ้น

สำหรับยุทธศาสตร์ในการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว จังหวัดได้ส่งเสริมการพัฒนาเขตท่องเที่ยวมรดกโลก เชื่อมโยงกับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศในพื้นที่ภาคเหนือ ได้แก่ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่-ห้วยขาแข้ง และอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ศรีสัชนาลัย กำแพงเพชร โดยเน้นการดูแลรักษาอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม ของแหล่งท่องเที่ยวที่เป็นมรดกโลก ด้วยพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวก ส่งเสริมการท่องเที่ยวในลักษณะมีเรื่องราว หรือรูปแบบการนำเสนอที่สอดคล้อง กับความต้องการของนักท่องเที่ยว และพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงนิเวศและการผจญภัย โดยเน้นกิจกรรมที่มีความท้าทาย เช่น การปีนหน้าผา จักรยานเสือภูเขา และการท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ให้มีการพัฒนามาตรฐานด้านบริการอุปกรณ์ และการรักษาความปลอดภัย รวมทั้งอำนวยความสะดวกในการเดินทางสู่แหล่งท่องเที่ยว และพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวเชื่อมโยง ภายในกลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนล่างกลุ่มที่ 1 ได้แก่ พิษณุโลก สุโขทัย ตาก เพชรบูรณ์ และอุตรดิตถ์ ซึ่งสามารถเชื่อมต่อกับประเทศเพื่อนบ้านได้อีกด้วย

จากข้อมูลด้านการท่องเที่ยว ที่จังหวัดสุโขทัยได้สำรวจและวิจัย พบว่าในปีที่ผ่านมามีนักท่องเที่ยวกว่า 8 แสนคน มาท่องเที่ยวในจังหวัดสุโขทัย โดย 70 เปอร์เซ็นต์ เป็นนักท่องเที่ยวชาวไทย ส่วนที่เหลือเป็นนักท่องเที่ยวจากยุโรปและอเมริกา สร้างเงินสะพัดจากการท่องเที่ยว ในแต่ละปีมากกว่า 1,500 ล้านบาท ซึ่งนักท่องเที่ยวชาวไทยส่วนใหญ่ จะเดินทางมาในช่วงวันหยุดยาว ในเดือนมกราคมถึงเดือนมิถุนายนและเดือนธันวาคม สำหรับนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ จะเดินทางมาท่องเที่ยวกัน ในช่วงเดือนมกราคมถึงเดือนมีนาคม และเดือนกรกฎาคมถึงเดือนสิงหาคม โดยปีที่ผ่านมามีนักท่องเที่ยวกลุ่มใหม่เพิ่มขึ้น คือนักท่องเที่ยวในกลุ่มสแกนดิเนเวีย ดังนั้น แคมเปญการท่องเที่ยว ในปี 2556-2557 ต้องทำการเผยแพร่เพื่อเปิดมุมมองใหม่ๆ ทั้งในด้านวัฒนธรรมประเพณี แหล่งท่องเที่ยว เทศกาล และอาหารการกิน

นอกจากนั้นภายในจังหวัดสุโขทัย ยังสมบูรณ์ด้วยแหล่งศึกษาธรรมชาติ เช่น อุทยานแห่งชาติรามคำแหง หรือ เขาหลวง ซึ่งเป็นอุทยานทางประวัติศาสตร์แห่งแรกของไทย ที่น่าสนใจและน่าศึกษาเป็นอย่างมาก ส่วนเกษตรวิถีชุมชนก็ได้รางวัลระดับโลก อย่างโครงการเกษตรอินทรีย์ สนามบินสุโขทัย ตลอดจนเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวิถีชีวิต การสัมผัสวัฒนธรรมเมื่อครั้งในอดีต ที่ยังคงทำการอนุรักษ์สืบต่อกันมา อย่างตลาดริมยมกงไกรลาศ รวมถึงวัฒนธรรมประเพณีท้องถิ่นอันมีเอกลักษณ์ ทั้งประเพณีสักการะพระแม่ย่า ประเพณีลอยกระทงเผาเทียนเล่นไฟ และในช่วงเทศกาลมหาสงกรานต์ ก็ได้จัดงานเบิกฟ้ามหาประเพณี ศรีสัชนาลัย มรดกโลก ส่วนที่เป็นเอกลักษณ์ของเมืองศรีสัชนาลัย ได้แก่ ประเพณีแห่ช้างบวชนาค ของชาวไทยพวนบ้านหาดเสี้ยว อันสืบทอดยาวนานมากว่า 100 ปีแล้ว

ย้อนรอยประวัติศาสตร์มรดกโลก

สุโขทัยได้ก่อตั้งขึ้นประมาณ พ.ศ.1780-1800 พร้อมสถาปนาราชวงศ์พระร่วงขึ้นปกครอง โดยพ่อขุนศรีอินทราทิตย์เป็นปฐมกษัตริย์ มีพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ผู้ทรงประดิษฐ์อักษรไทย วางรากฐานการปกครอง ส่งเสริมด้านศาสนา บ้านเมืองมีความรุ่งเรืองอย่างมาก ปัจจุบันโครงสร้างแห่งความเจริญในอดีตนั้น เป็นสิ่งที่ควรค่าแก่การศึกษาและภาคภูมิใจยิ่ง ทั้งยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมมากมาย ซึ่งมักมาท่องเที่ยวชม
โบราณสถาน และสถาปัตยกรรมอันงดงาม ได้แก่ อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย และ อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย ที่ได้รับการประกาศจากองค์การยูเนสโก เมื่อเดือนธันวาคม ปี 2534 ยกย่องให้เป็นแหล่งมรดกโลก โดยภายในมีโบราณสถานที่สำคัญหลายแห่ง อาทิ

วัดมหาธาตุ ตั้งอยู่กลางเมือง เป็นวัดใหญ่และมีความสำคัญของจังหวัด โดยมีพระเจดีย์มหาธาตุทรงพุ่มข่าวบิณฑ์ หรือทรงดอกบัวตูม ซึ่งเป็นศิลปกรรมแบบสุโขทัยแท้ เจดีย์ประธานล้อมรอบด้วยเจดีย์ 8 องค์บนฐานเดียวกัน คือปรางค์ศิลาแลงตั้งอยู่ที่ทิศทั้ง 4 และเจดีย์ทรงปราสาทก่อด้วยอิฐ ได้รับอิทธิพลมาจากล้านนา นอกจากนั้นบริเวณวัดมหาธาตุ มีเจดีย์แบบต่างๆมากถึง 200 องค์ ส่วนบนเจดีย์ประธานด้านทิศตะวันออก มีวิหารขนาดใหญ่ก่อด้วยศิลาแลง และด้านทิศเหนือและด้านทิศใต้ มีพระพุทธรูป พระอัฎฐารศ ยืนอยู่ในซุ้ม

วัดสระศรี อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ตั้งอยู่บริเวณกลางสระน้ำ ตระพังตระกวน สิ่งสำคัญๆของวัดประกอบด้วย เจดีย์ประธานทรงลังกา ด้านหน้าวิหารประดิษฐาน พระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัย มีเจดีย์ขนาดเล็ก เป็นศิลปะศรีวิชัยผสมลังกา ตั้งอยู่ทางด้านทิศใต้ มีซุ้มพระพุทธรูป 4 ทิศ ด้านหน้ามีเกาะกลางน้ำขนาดย่อม เป็นที่ตั้งของพระอุโบสถขนาดเล็ก วัดสระศรีได้ชื่อว่า เป็นจุดที่มีทัศนียภาพงดงามแห่งหนึ่ง

วัดศรีชุม ตั้งอยู่ห่างจากวัดพระพายหลวง ไปทางทิศตะวันตก 800 เมตร เป็นวัดที่ประดิษฐาน พระอัจนะ หรืออจนะ เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย หน้าตักกว้าง 11.30 เมตร ลักษณะของวิหารสร้างเป็นรูปสี่เหลี่ยมคล้ายมณฑป แต่หลังคาพังทลายลงมาหมดแล้ว เหลือแต่เพียงผนังทั้งสี่ด้าน ที่ก่ออิฐถือปูนอย่างแน่นหนา ผนังทางทิศใต้มีช่องเข้าไปภายใน ช่องกำแพงตามผนังมีภาพเขียนเก่าแก่ แต่ลบเลือนไปเกือบหมดแล้ว

วัดช้างล้อม มีเจดีย์ประธานทรงลังกาตั้งอยู่ ภายในกำแพงแก้วสี่เหลี่ยมจัตุรัส บนฐานประทักษิณรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ตรงบริเวณฐานเจดีย์มีช้างปูนปั้น ยืนหันหลังชนผนังเจดีย์ อยู่โดยรอบจำนวน 39 เชือก ช้างปูนปั้นที่อยู่ตามมุมเจดีย์ทั้ง 4 ทิศ จะตกแต่งเป็นช้างทรงเครื่อง มีลวดลายปูนปั้นประดับที่คอ ต้นขา และข้อเท้า ตรงข้ามกับวัดช้างล้อมก็จะเป็น วัดเจดีย์เจ็ดแถว นับว่ามีความสวยงามมากอีกวัดหนึ่ง เพราะมีเจดีย์แบบต่างๆมากมาย ที่เป็นศิลปกรรมแบบสุโขทัยแท้ และเป็นศิลปะแบบศรีวิชัยผสมสุโขทัย

ประเพณีไทยล้ำค่าคู่ควรอนุรักษ์

งานเบิกฟ้ามหาประเพณีศรีสัชนาลัย มรดกโลก เป็นงานบุญประเพณีสงกรานต์ที่ยิ่งใหญ่ ถือเป็นเอกลักษณ์ของเมืองศรีสัชนาลัย นั่นก็คือ ประเพณีแห่ช้างบวชนาคของชาวไทยพวนบ้านหาดเสี้ยว ที่เป็นประเพณีสืบทอดนานกว่า 100 ปี เริ่มวันที่ 7-8 เมษายน ของทุกปี ซึ่งเป็นประเพณีของชาวบ้านหาดเสี้ยวชาวไทยพวน ที่อพยพมาจากเมืองพวน แขวงเมืองเชียงขวาง ทางตอนเหนือของเมืองเวียงจันทน์ ประเทศลาว ณ สถานที่ปัจจุบันคงมีการสืบทอด ขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามตลอดมา โดยชาวไทยพวนมีความเชื่อจาก เวสสันดรชาดก ว่าพระเวสสันดรเมื่อครั้งประสูตินั้น เป็นวันที่ได้ช้างเผือกสำคัญ คือช้างปัจจัยนาเคนทร์ ที่สามารถดลบันดาลให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล ทำให้พืชพันธ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ เป็นช้างคู่บารมีพระเวสสันดรและคู่บ้านคู่เมือง จึงมีการจัดให้นาคนั่งบนหลังช้าง แล้วพร้อมใจกันแห่เป็นริ้วขบวน ก็เพื่อเลียนแบบมาจากเรื่องราว ในพระเวสสันดรทรงช้างปัจจัยนาเคนทร์

ประเพณีแห่น้ำขึ้นโฮง สรงน้ำเจ้าพ่อเมืองด้ง จัดขึ้นในวันที่ 17-19 เมษายน ณ บริเวณอนุสาวรีย์เจ้าหมื่นด้ง ตำบลบ้านตึก อำเภอศรีสัชนาลัย เป็นประเพณีที่สำคัญของชาวตำบลบ้านตึก ที่ในอดีตเป็นที่ตั้งของอำเภอด้ง (ศรีสัชนาลัย) โดยจัดงานประเพณีขึ้นมา เพื่อแสดงให้เห็นถึงความผูกพันระหว่างคนกับช้าง และเพื่อสักการะต่อเจ้าหมื่นด้ง สำหรับงานประเพณีแห่น้ำขึ้นโฮง สรงน้ำเจ้าพ่อเมืองด้งนั้น จะเริ่มต้นหลังจากวันสงกรานต์ 7 วัน โดยทางด้านเจ้าของช้างและควาญช้าง จะทำการอาบน้ำให้กับช้าง จากนั้นก็จะมีพิธีบายศรีสู่ขวัญต่อหน้าช้าง และกราบเท้าช้างเพื่อทดแทนบุญคุณ ที่ช่วยทำงานหนักมาตลอดทั้งปี

ประเพณีแห่น้ำขึ้นโฮง สรงน้ำเจ้าหมื่นด้ง จัดขึ้นเพื่อเป็นการยกย่องเชิดชูเกียรติ เจ้าหมื่นด้งนคร ซึ่งมีความเก่งกล้าทางด้านการสู้รบ เชี่ยวชาญในการจับช้าง และการใช้ช้างศึก ภายหลังต้องยอมรับโทษประหาร เพื่อแสดงความซื่อสัตย์และจงรักภักดี ต่อพระเจ้าติโลกราช ต่อมาชาวบ้านจัดพิธีบวงสรวงเจ้าหมื่นด้ง ด้วยการจัดขบวนช้างที่ตกแต่งอย่างสวยงาม ผ่านหมู่บ้านไปไหว้ศาลเจ้าพ่อขาวมุ้ง และมุ่งสู่ลานอนุสาวรีย์เจ้าหมื่นด้ง เพื่อทำพิธีบวงสรวงหรือสักการะ ณ อนุสาวรีย์เจ้าพ่อเมือง ตำบลบ้านตึก อำเภอศรีสัชนาลัย

ต่อเนื่องมาจนถึงในวันสงกรานต์ ระหว่างวันที่ 10-12 เมษายน ณ อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย และลานราชานุสาวรีย์พระยาลิไท จะมีการร่วมทำบุญ (โอยทาน) ตักบาตรข้าวสารอาหารแห้งพระ 109 รูป ร่วมพิธีบวงสรวงดวงพระวิญญาณ พระมหาธรรมราชาลิไทและบูรพกษัตริย์ พร้อมชมขบวนแห่นางสงกรานต์ที่ยิ่งใหญ่ตระการตา ขบวนแห่รดน้ำดำหัวพ่อเมือง การแสดงพื้นบ้าน การละเล่นพื้นบ้าน การจำหน่ายสินค้าพื้นเมือง การจำหน่ายผลไม้ในท้องถิ่น และนั่งช้างท่องเที่ยวอุทยานประวัติศาสตร์

สัมผัสวัฒนธรรมวันวานในอดีต

ตลาดริมยม 2437 กงไกรลาศ เป็นตลาดโบราณที่พาย้อนอดีต กลับไปเมื่อครั้งสมัย 2437 สัมผัสบรรยากาศวิถีชีวิต ความเป็นอยู่แบบย้อนยุคของชุมชนริมยม รวมไปถึงบรรยากาศการค้าขายแบบโบราณริมแม่น้ำยม ที่มีมนเสน่ห์ไม่เหมือนที่ใดๆ สะท้อนชีวิตความเป็นอยู่ของการค้าขายริมน้ำ ตั้งแต่การแต่งกายของพ่อค้าแม่ขาย ไปจนกระทั่งถึงภาชนะอุปกรณ์ต่างๆ และการละเล่นการแสดงพื้นบ้าน นอกจากทิวทัศน์ที่สวยงามของแม่น้ำยมแล้ว อีกหนึ่งความน่าสนที่ดึงดูดนักท่องเที่ยว ก็คือนานาอาหารพื้นบ้านที่น่าลิ้มลอง จากร้านค้ากว่า 60 ร้านที่เรียงรายตลอดเส้นทาง เช่น ก๋วยเตี๋ยวกะลา ผัดไทยใบตอง กวยจั๊บดินเผา โดยตลาดอยู่บริเวณหน้าศาลเจ้าพ่อดาบทอง หรือบริเวณทางเข้าวัดกงไกรลาศ (ตลาดเก่า) เปิดตลาดทุกวันเสาร์แรกของเดือน ตั้งแต่เวลา 16.00-21.00 น. นอกจากนี้ยังมีรถฟรีคอยให้บริการ ซึ่งออกจากหน้าสำนักงาน ททท.สุโขทัย เวลา 17.00 น. และกลับจากกงไกรลาศเวลา 19.30 น.

สุโขทัย...มาจากคำว่า สุข และ อุทัย อันมีความหมายว่า รุ่งอรุณแห่งความสุข ดินแดนที่คงความงามอย่างสมบูรณ์ตราบถึงวันนี้ และเนื่องในโอกาสปีท่องเที่ยวจังหวัดสุโขทัย 2556-2557 การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) จึงขอเชิญชวนให้มาเยือนสุโขทัยสักครั้งในชีวิต เพื่อจะได้สัมผัสความสุขตั้งแต่รุ่งอรุณกันเลยเชียว สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมที่ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานสุโขทัย 130 ถนนจรดวิถีถ่อง ตำบลธานี อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย 64000 หรือโทรศัพท์ 0-5561-6228 0-5561-6229 ได้เลยครับ