สมเด็จพระนางเจ้าฯ กับการอ่าน

 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้ทรงเล่าถึงน้ำพระราชหฤทัยอันสูงส่งของพระราชมารดาที่ทรงเอาพระทัยใส่ในการเล่าเรียนของพระองค์ อาทิ เมื่อทรงปรารภว่า วิชาปรัชญาเรียนยาก "สมเด็จแม่" ก็มีพระราชบัญชาให้เชิญ ศาสตราจารย์ พลตรี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช มาถวายพระอักษรเป็นพิเศษ หรือเมื่อทรงคิดจะเรียนรู้ภาษาต่างประเทศเพิ่มจากที่ทรงภาษาอังกฤษ-ฝรั่งเศสอยู่เดิม "สมเด็จแม่" ก็ทรงแนะนำให้ทรงเรียนภาษาจีน ส่งผลให้ปัจจุบัน พระองค์ทรงเชี่ยวชาญภาษาจีน เป็นต้น

ใน "หนังสือ คือ ชีวิต อ่านเป็นนิตย์ เพื่อชีวิตที่สมบูรณ์" ของศูนย์พัฒนาหนังสือ กระทรวงศึกษาธิการ ปี ๒๕๔๕ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงนิพนธ์เรื่อง "สมเด็จแม่กับการศึกษา" ตอนหนึ่งว่า

"สมเด็จแม่ทรงอ่านหนังสือ มีทุกประเภท ไปไหนก็ต้องไปหาซื้อหนังสือมาไว้ และทรงใช้หนังสือเหล่านั้นเป็นประโยชน์มากที่สุด จนทุกวันนี้ ท่านก็ยังอ่านมาก เวลางานยุ่งๆ บางทีเราก็ไม่มีเวลาอ่านหนังสือ แต่ไม่ทราบท่านทำอย่างไรของท่านจึงมีเวลา ท่านซื้อหนังสือของท่านเอง ทรงซื้อพระราชทานให้ข้าพเจ้าอ่าน จนโตก็ยังทำ ทรงแนะนำทั้งการอ่านในใจและการอ่านดังๆ ซึ่งมีรับสั่งว่า จะช่วยให้ภาษาพูดของเราดีขึ้น ทรงสนับสนุนให้ตั้งห้องสมุดสะสมหนังสือ"