ส้มมุด

อรุณสวัสดิ์ ตลาดเช้า

​มองค้อนเพื่อนคนใต้ทุกที เมื่อเดินตลาดเช้าด้วยกัน เพราะผลสีเขียวที่เห็นข้างหน้า มองอย่างไร มันก็คือมะม่วง แต่เพื่อนก็บอกว่า “อ้อ ส้มมุด!” จนเดินตลาดอีกหลายครั้ง ถึงได้แน่ใจว่าเพื่อนเรียกถูกต้องจริงๆ และช่วงเดือนมีนาคมเป็นต้นมา ก็จะพบเจอ “ส้มมุด” วางขายในตลาดอยู่บ่อยๆ วิธีจดจำส้มมุดง่ายๆ คือ ผลจะอ้วนป้อมสั้นกว่ามะม่วงภาคกลาง (แต่ถ้าเป็นผลเล็กๆ ผูกขั้วไว้เป็นพวงๆ เป็น มะม่วงเบา)

ส้มมุด เป็นผลไม้พื้นเมืองของภาคใต้ บางทีก็เรียกว่า มะมุด หรือ มะม่วงป่า... “ส้มมุด” ผลอ่อนนั้นจะมีสีเขียวเข้ม เนื้อในสีขาว แต่เปรี้ยว และเหนียวกว่ามะม่วง เพื่อนบอกว่า ส้มมุด น้องๆทุเรียน! เพราะกลิ่นหอมฉุนมาก แต่ฉันก็ไม่ทันได้พิสูจน์เพราะนำมาทำแกงส้มเสียหมดก่อน

และเพื่อไม่ให้ลืมเลือนชื่อประหลาด “ส้มมุด” เพื่อนคนใต้ จึงแกงส้ม ใส่ส้มมุดให้ชิมเสียเลย ฉันเป็นคนลงมือปอกเปลือก ที่ต้องระวังยางที่จะทำให้ไหม้และคัน หั่นเป็นท่อนๆ พร้อมใส่ลงไปในแกงส้มขณะเดือดๆ เนื้อส้มมุดในหม้อ เหมือนลูกกระท้อนมากกว่ามะม่วง พอแกงส้มสุก ลองชิมส้มมุดก่อน รสเปรี้ยวฝาดๆ อร่อยดีเหมือนกัน

ส้มมุด ก็เหมือนมะม่วง ผลดิบๆคนชอบกินเปรี้ยวก็นำมากินจิ้มกะปิ น้ำปลาหวาน หรือเกลือได้เลย และก็นำมาปรุงรสเปรี้ยวในอาหารได้ เช่น พวกยำ น้ำพริก แกงส้ม แกงเหลือง และแน่นอน ต้องมีคนใต้นำไปทำ “ส้มมุดกวน” ซึ่งมีเสี้ยนมากกว่ามะม่วง เวลาปอกจึงต้องปอกแบบแนวขวางหรือวนแบบก้นหอย นอกจากนั้นยังมี “ส้มตำส้มมุด” ด้วย ซึ่งก็ใช้ส้มมุดแทนมะละกอได้ แถมยังไม่ต้องใส่น้ำมะนาวเลยด้วย

ดูรายการภัตตาคารบ้านทุ่ง พิธีกรท่องกลอนถึงผลไม้ชนิดหนึ่ง

ผลไม้คล้ายมะม่วง แต่เด็ดดวงตรงที่มีกลิ่นหอมหวนรัญจวนจิต

จะเป็นอะไรไม่ได้เลย ก็เจ้าส้มมุด ของคนใต้นี่เอง