ข้าวแคบ

อรุณสวัสดิ์ ตลาดเช้า

เวลาไปต่างจังหวัด ฉันมักไม่พลาดที่จะตื่นในยามเช้า ละจากที่นอนสบายๆ เลือกที่จะออกไปชมตลาดในเวลาเช้าตรู่ และช่างคุ้มค่าทุกครั้ง เพราะตลาดเช้าบรรจุเสน่ห์ไว้มากมาย "อยากรู้จักวิถีชีวิตของที่ไหน ให้ไปตลาดเช้าของที่นั่น"

มากาดเช้าวันนี้ พบกับ "ข้าวแคบ" (คำว่า แคบ หมายถึง กรอบ เป็นภาษาของคนยวนล้านนา เช่น แคบหมู) หน้าตาของข้าวแคบก็เหมือน ข้าวเกรียบ ของภาคกลางนั่นเอง ข้าวแคบทอดแล้ว จะใส่อยู่ในถุง 4-5 แผ่น ราคา 10 บาท บางเจ้าก็จะมีงาดำใส่อยู่ด้วย บางเจ้าก็ทำแบบทันสมัยมาก มีหลากหลายสี และรส เช่น แครอท ดอกคำฝอย ข้าวก่ำ ผักปรัง อัญชัน ฯลฯ หรือที่ฉันชอบมากๆ จะเป็นข้าวแคบข้าวก่ำ หรือข้าวเหนียวดำ ซึ่งเป็นข้าวพื้นบ้านของทางล้านนา เมื่อนำมาโม่แล้วจะให้ข้าวแป้งเป็นสีม่วง

รสชาติของข้าวแคบดั้งเดิมนั้น จะเค็มปะแล่มๆ มันๆ (ทานมากๆจะแสบลิ้นอยู่เหมือนกัน) แม้จะเป็นของทานเล่นแสนธรรมดา แต่ครั้นพอรู้ที่มาของ "ข้าวแคบ" นี้แล้ว เลยต้องชิมไป มองข้าวแคบไปด้วย

เพราะว่า "ข้าวแคบ" นี้ เป็นอาหารดั้งเดิมคู่กับวิถีชีวิตของคนเหนือเลย เป็นของกินเล่นยามเยาว์วัยที่เคยคุ้น ยามนี้ส่วนใหญ่จะพบ "ข้าวแคบ" ตามงานเทศกาลของภาคเหนือ อย่างเมื่อฉันไปงานประเพณีชาวเผ่าที่เชียงของ ก็จะพบข้าวแคบนี้ โดยชาวบ้านจะทำข้าวแคบให้คนชมด้วยเลย ซึ่งวิธีการทำข้าวแคบ เริ่มจากการนำข้าวเหนียวมาล้างน้ำ แช่ไว้ 1 คืน แล้วนำไปโม่ด้วยโม่หิน ซึ่งก็จะได้แป้งสำหรับทำข้าวแคบ แล้วจึงนำแป้งที่ได้มาผสมงาดำ และเกลือ จากนั้นจึงนำหม้อมาคลุมด้วยผ้าขาวบาง ตั้งน้ำให้เดือด ละเลงแป้งลงบนผ้าเป็นแผ่นวงกลม พอแป้งสุก ใช้ไม้พายช้อนขึ้น (เหมือนการทำข้าวเกรียบปากหม้อเลย!) วางแป้งลงบนแผ่นหญ้าคา ตากแดดให้แห้ง ประมาณ 2 วัน เวลาจะทาน ก็นำมาทอด หรือปิ้ง เป็นของทานเล่นง่ายๆ

"ข้าวแคบ" นั้น แผ่นเล็ก แต่เพื่อนคนเหนือบอกว่ายังมี "ข้าวควบ" ที่แผ่นใหญ่กว่า โดยเพื่อนจะพาไปรู้จัก "ข้าวควบ" ที่มีขายอยู่ที่อีกตลาดหนึ่ง ฉันเคี้ยวข้าวแคบ พลางนึกถึง "ข้าวควบ" หน้าตาจะเป็นอย่างไรกัน? เดินเล่นตลาดเช้านี่ ช่างสนุก และได้ความรู้มากมายจริงๆ